“`html
Üretici ve Market Fiyatlarında Aylık Gözlemler: TZOB Açıklama Yaptı
Türkiye Ziraat Odaları Birliği (TZOB) Genel Başkanı Şemsi Bayraktar, TZOB’nin 20 yıl boyunca düzenli olarak gerçekleştirdiği aylık fiyat izleme çalışmaları hakkında önemli bilgiler paylaştı.
Yapılan değerlendirmelere göre, 41 üründen 28’inin fiyatında artış gözlemlenirken, 13’ünün fiyatlarında düşüş yaşandı.
Bayraktar, “TZOB olarak, gıda fiyatlarındaki değişimleri ve spekülatif hareketleri kamuoyuna aktarmak için 20 yıldır her ay yaptığımız çalışmalar ile beş farklı bölgemizden aldığımız veriler doğrultusunda fiyatları izliyoruz.” ifadelerini kullandı.
TZOB’un fiyat raporlarının temel amacı, üreticilerin emeklerinin karşılığını alıp almadığını ortaya koymak ve tüketicilerin yüksek fiyatlarla karşılaşmasının sebeplerini aydınlatmaktır. Ayrıca, spekülatif fiyat oluşumlarını engellemeye yönelik stratejiler geliştirmektir.
Paylaşılan veriler, Türkiye’nin dört bir yanındaki satış kanallarından elde edilen fiyatların ortalamasına dayanmaktadır ve gerçekçi bir tablo sunmaktadır.
Fiyatların şekillenmesinde; rekolte, paketleme, depolama, işçilik maliyetleri, nakliye giderleri, ihracat ve ara kârları gibi unsurlar etkilidir. Bu nedenle üretici ile market fiyatları arasındaki farkın varlığı göz ardı edilemez. Önemli olan, bu farkın nedenlerini doğru bir şekilde analiz etmektir. Makasın genişlediği durumlarda, spekülatif oyunları kamuoyuna sunarak ilgili kurumların harekete geçmesini teşvik etmek gerekmektedir.”
Yıllık Üretici ve Market Fiyat Değişiklikleri
Bayraktar, yıllık fiyat değişimlerine değinerek; “2025 yılı itibarıyla market fiyatlarında 41 üründen 28’inin fiyatında artış, 13’ünde ise düşüş meydana geldi.” açıklamasında bulundu.
2025 yılında, fiyatı en çok artan ürünlerin başında hem markette hem de üreticide limon yer alırken, fiyatı en fazla düşen ürünler arasında markette beyaz lahana, üreticide ise sivri biber bulunuyor.
Geçen yıla orantılı olarak, markette en büyük fiyat artışının %133,4 ile limonda görüldüğünü kaydeden Bayraktar, onu %110,4 ile elma ve %106,6 ile fındığın takip ettiğini belirtti.
Market fiyatlarının en fazla düştüğü ürün ise %40,6 ile beyaz lahana oldu. Beyaz lahanayı %39,8 ile marul, %39,5 ile karnabahar ve %29,1 ile kuru soğan izledi.
Üreticinin gözlemlediği 33 ürün arasında 16’sında fiyat artışı yaşanırken, 15’inde fiyat düşüşü gözlemlendi. 2 üründe ise herhangi bir fiyat değişimi yaşanmadı.
Geçen yıla kıyasla bu yıl üreticide en yüksek fiyat artışı %343,4 karşımıza çıkan limonda kaydedilirken, bu artışı %160,4 ile Antep fıstığı, %159,3 ile kuru kayısı ve %125,4 ile fındık takip etti.
Yıllık bazda en çok fiyat düşüşü ise %58,8 ile sivri biberde meydana geldi. Bunu %56,3 ile karnabahar, %54,8 ile marul ve %51,2 ile kuru soğan izledi.
Aralık ayındaki üretici-market fiyat değişimlerine göz atacak olursak, arket fiyatları birçok üründe önemli değişiklikler göstermektedir.
“Aralık ayında, üretici ve market fiyatları arasında en büyük fark %324,1 ile havuçta yaşandı. Havuçtaki bu fiyat farkını, %245,6 ile mandalina ve %238,5 ile kabak izledi.” dedi.
Üreticide 8 lira olan havuç, markette 33 lira 93 kuruşa satılırken, mandalina 10 lira 50 kuruşken 36 lira 29 kuruşa, kabak 19 lira 25 kuruşken 65 lira 17 kuruşa ve yeşil soğan 12 lira 75 kuruşken 43 lira 10 kuruşa satılmaktadır.
Aralık ayı fiyatları arasında en fazla artış gösteren ürün markette kabak, üreticide ise mandalina oldu. Fiyatı en çok düşen ürünler arasında ise markette ayçiçek yağı ve üreticide beyaz lahana yer almakta.”
Market Fiyatlarındaki Değişiklikler
“Aralık ayında, markette 41 üründen 30’unda fiyat artışı, 11’inde ise azalma gözlemlendi.” diye belirtti. Aralık ayında en dikkat çekici fiyat artışı %97,5 ile kabak olurken, bunu %77,3 ile domates, %75 ile salatalık ve %53,3 ile patlıcan takip etti.
Market fiyatlarında en fazla düşüş ise %16,1 ile ayçiçek yağı oldu. Onu %12,2 ile toz şeker, %11,2 ile portakal ve %5,1 ile ıspanak izledi.
Üretici Fiyatlarındaki Durum
Aralık ayında üreticinin fiyatlarının 33 ürün arasında 11’inde artış, 15’inde ise düşüş kaydedilirken 7 üründe fiyat değişimi gerçekleşmedi.”
En dikkat çekici fiyat düşüşü %38,1 ile beyaz lahanada yaşanırken; bunu %28,5 ile marul, %27,3 ile havuç ve %18,9 ile pırasa takip etti. En büyük fiyat artışı ise %69,4 ile mandalinada görüldü.
Üretici fiyatlarındaki değişimlerin sebeplerine bakıldığında ise; “Seralarda sonbahar dönemi sona ermiş ve bahar ürünleri için yeni dikimler yapılmıştır. Bu geçiş döneminde arzın azalması bazı ürünlerdeki fiyatları artırmıştır.” açıklamasıyla çiftçilere bilgilendirme yapıldı.
Kuru soğan, patates ve portakal gibi ürünlerde talep eksikliği fiyatların düşmesine neden oldu. Ancak, lahananın ve marulun arzda yaşanan artış sebebiyle fiyatlar düştü.”
Aralık Ayı Girdi Fiyatlarındaki Değişimler
“Ziraat Odaları aracılığı ile edindiğimiz veriler doğrultusunda Aralık ayında, girdi fiyatları Kasım’a oranla amonyum sülfat gübresinin yüzde 4,4, amonyum nitratın ise yüzde 2,9 oranında artış gösterdiğini görmekteyiz. 20.20.0 kompoze gübresi yüzde 1,8 oranında artarken, ÜRE gübresi yüzde 0,4, DAP gübresi ise yüzde 0,1 azalmıştır.”
Önceki yılın Aralık ayına göre son bir yılda ÜRE gübresinin fiyatı yüzde 50,9, 20.20.0 kompoze gübresinin fiyatı ise yüzde 46,3 oranında artış göstermiştir. Aynı zamanda DAP gübresi yüzde 41,1, amonyum nitrat yüzde 33,3, amonyum sülfat gübresi ise yüzde 32,9 oranında artmıştır.
Aralık ayında Kasım ayına kıyasla süt yemi fiyatları yüzde 2,6, besi yemi fiyatları yüzde 2,2, yıllık olarak ise süt yemi fiyatları yüzde 29, besi yemi fiyatları ise yüzde 30,6 oranında artış göstermiştir.
Tarım ilacı fiyatları ise aylık %19,4, yıllık ise %27,1 oranında yükseliş kaydetmiştir. Elektrik fiyatları da yıllık %12,8 oranında artış gösterirken, mazot fiyatları ise aylık %6,6 azalma ile yıllık bazda %21,9 artış yaşamıştır.”
“`
